B Baza wiedzy GoAML

Zmiany w AML 2027, część 3: rozporządzenie AMLR od 10 lipca 2027 r. – zarząd, pracownicy (ocena rzetelności, art. 13), klienci i gotówka. Co to oznacza dla banków spółdzielczych, biur rachunkowych, biegłych rewidentów, kancelarii i pośredników w obrocie nieruchomościami?

Stan prawny na 16.11.2026 · Beneficjent rzeczywisty i CRBR

Krótka odpowiedź

Od 10 lipca 2027 r. w całej Unii stosuje się bezpośrednio rozporządzenie (UE) 2024/1624, nazywane AMLR (art. 90 AMLR). To nie jest część polskiej nowelizacji z części 1 i 2 – to osobny, unijny akt, który obowiązuje obok ustawy AML i ma przed nią pierwszeństwo. Najważniejsze zmiany dla instytucji obowiązanych:

  • Zarząd: jeden członek zarządu odpowiada za zgodność z AMLR (kierownik ds. zgodności), a pracownika ds. zgodności powołuje zarząd (art. 11).
  • Pracownicy: każdy, kto bezpośrednio uczestniczy w wykonywaniu obowiązków AML, przechodzi ocenę rzetelności – umiejętności i wiedzy oraz dobrej opinii, uczciwości i etyczności – przed rozpoczęciem pracy i potem regularnie. Bliskie relacje z klientem trzeba zgłosić i wtedy nie zajmować się tym klientem w zakresie AML (art. 13).
  • Procedury: pisemne strategie i procedury zatwierdzane przez zarząd, niezależny audyt albo ekspert zewnętrzny, udokumentowane szkolenia, kanały zgłaszania naruszeń (art. 9, 12, 14).
  • Klienci: środki bezpieczeństwa finansowego przy transakcji okazjonalnej już od 10 000 euro (dziś 15 000 euro), beneficjent rzeczywisty od co najmniej 25% (dziś „więcej niż 25%”), aktualizacja danych klienta najrzadziej co 5 lat, a przy podwyższonym ryzyku co rok (art. 19, 26, 52).
  • Gotówka: handlujący i świadczący usługi mogą przyjmować płatności gotówką najwyżej do 10 000 euro – niezależnie od tego, czy są instytucją obowiązaną (art. 80).

Na końcu wpisu opisujemy, co te zmiany oznaczają dla banków spółdzielczych, małych i dużych biur rachunkowych, biegłych rewidentów, kancelarii prawnych i pośredników w obrocie nieruchomościami.

Potrzebujesz certyfikatu AML już dziś? Szkolenia on-line z egzaminem

Pełna analiza

Czym jest AMLR i od kiedy obowiązuje

AMLR to rozporządzenie, więc nie wymaga wdrożenia do polskiego prawa – stosuje się je wprost od 10 lipca 2027 r. (art. 90). Wyjątkiem są agenci piłkarscy i zawodowe kluby piłkarskie – wobec nich od 10 lipca 2029 r. Szczegóły części obowiązków określą wytyczne i standardy unijnego urzędu AMLA. Polska musi też dostosować ustawę AML do AMLR i do dyrektywy 2024/1640 – nowelizacja opisana w częściach 1 i 2 to pierwszy krok. Kolejne zmiany ustawy opiszemy, gdy pojawi się projekt.

1. Zarząd i stanowiska ds. zgodności (art. 11)

  • Kierownik ds. zapewniania zgodności – instytucja wyznacza jednego członka organu zarządzającego, który odpowiada za zgodność z AMLR. Zapewnia spójność procedur z ryzykiem, ich wdrożenie, ludzi i zasoby, otrzymuje informacje o istotnych niedociągnięciach. Dziś ustawa wymaga wyznaczenia członka zarządu odpowiedzialnego za wdrażanie obowiązków (art. 7 ustawy AML) – AMLR rozszerza jego zadania.
  • Pracownik ds. zapewniania zgodności – powołuje go zarząd. Musi mieć wystarczająco wysoką pozycję w hierarchii. Odpowiada za bieżącą zgodność, sankcje, kontakt z organami i zgłaszanie podejrzanych transakcji. Odwołanie wymaga uprzedniego powiadomienia zarządu, a instytucja informuje o nim organ nadzoru.
  • Raz w roku pracownik ds. zgodności składa zarządowi sprawozdanie z wdrożenia procedur (art. 11 ust. 6).
  • W mniejszej instytucji obie funkcje może pełnić ta sama osoba, a w jednoosobowej działalności odpowiada jej właściciel (art. 11 ust. 7).

2. Wewnętrzne strategie, procedury i ocena ryzyka (art. 9 i 10)

  • Strategie, procedury i środki kontroli muszą być pisemne. Strategie zatwierdza zarząd, procedury – co najmniej kierownik ds. zgodności (art. 9 ust. 2).
  • Procedury obejmują m.in.: ocenę ryzyka, należytą staranność i PEP, zgłaszanie podejrzanych transakcji, outsourcing, przechowywanie dokumentacji i RODO, weryfikację reputacji przy rekrutacji i wyznaczaniu pracowników, komunikację wewnętrzną i strategię szkoleń.
  • Procedury sprawdza niezależny audyt, a gdy go nie ma – można to zlecić ekspertowi zewnętrznemu (art. 9 ust. 2 lit. b).
  • Ocena ryzyka całej działalności (art. 10): przygotowuje ją pracownik ds. zgodności, zatwierdza zarząd, przekazuje się ją radzie nadzorczej, jeśli istnieje. Trzeba ją aktualizować przy istotnych zmianach. Ocena ryzyka jest potrzebna także przed wprowadzeniem nowego produktu, usługi czy technologii oraz przed wejściem z istniejącą usługą do nowego segmentu klientów albo na nowy obszar geograficzny. Poza bankami i instytucjami finansowymi organ nadzoru może zwolnić sektor z indywidualnej oceny, jeśli jego ryzyka są jasne (art. 10 ust. 3).

3. Pracownicy: szkolenia, ocena rzetelności, zgłoszenia (art. 12–15)

Szkolenia (art. 12): pracownicy, przedstawiciele i dystrybutorzy, których funkcja tego wymaga, uczestniczą w bieżących programach szkoleniowych dopasowanych do funkcji i ryzyka. Szkolenia muszą być należycie udokumentowane.

Ocena rzetelności pracowników (art. 13):

  • Kogo dotyczy: każdego pracownika lub osoby o porównywalnym statusie, w tym przedstawicieli i dystrybutorów, którzy bezpośrednio uczestniczą w zapewnianiu przestrzegania AMLR przez instytucję.
  • Co się ocenia: (a) indywidualne umiejętności, wiedzę i wiedzę specjalistyczną potrzebną do skutecznego pełnienia funkcji; (b) dobrą opinię, uczciwość i etyczność.
  • Zakres oceny jest współmierny do ryzyka zadań, a jej treść zatwierdza pracownik ds. zgodności.
  • Kiedy: przed podjęciem działalności przez pracownika i potem regularnie – częstotliwość zależy od zadań i ryzyka funkcji.
  • Bliskie relacje z klientami: osoby z zadaniami AML informują pracownika ds. zgodności o bliskich stosunkach prywatnych lub zawodowych z klientami albo potencjalnymi klientami i nie wykonują wobec tych klientów zadań AML (art. 13 ust. 2).
  • Konflikty interesów: instytucja ma procedury zapobiegania konfliktom interesów i zarządzania nimi (art. 13 ust. 3).
  • Wyjątek: przepis nie dotyczy jednoosobowej działalności (art. 13 ust. 4).

Zgłaszanie naruszeń (art. 14): do zgłoszeń naruszeń AMLR stosuje się dyrektywę o sygnalistach. Instytucja ma wewnętrzne kanały zgłoszeń – poza jednoosobową działalnością. Dziś podobny obowiązek wynika z art. 53 ustawy AML.

Pracownik osoby prawnej (art. 15): gdy np. biegły rewident czy radca prawny pracuje w spółce, obowiązki z AMLR ciążą na spółce, a nie na nim osobiście.

4. Outsourcing (art. 18)

Zadania z AMLR można zlecić usługodawcy, ale organ nadzoru trzeba powiadomić przed rozpoczęciem wykonywania zadań. Instytucja odpowiada za wszystko, co robi usługodawca, i musi umieć wykazać, że rozumie jego działania. Nie wolno zlecić: zatwierdzania oceny ryzyka całej działalności i procedur, decyzji o profilu ryzyka klienta, decyzji o nawiązaniu stosunków gospodarczych lub transakcji z klientem, zgłaszania podejrzanych transakcji (poza zleceniem w ramach tej samej grupy w tym samym państwie) i zatwierdzania kryteriów wykrywania nietypowych transakcji.

5. Klienci: należyta staranność, aktualizacja, PEP, beneficjent

  • Kiedy stosuje się środki (art. 19): przy nawiązywaniu stosunków gospodarczych; przy transakcji okazjonalnej od 10 000 euro (dziś 15 000 euro); przy tworzeniu podmiotu prawnego lub ustanawianiu porozumienia prawnego niezależnie od wartości; przy podejrzeniu i wątpliwościach co do danych. Banki i instytucje finansowe – przy okazjonalnym transferze środków od 1 000 euro.
  • Jakie środki (art. 20): identyfikacja i weryfikacja klienta i beneficjenta, zrozumienie struktury własności i kontroli, cel relacji, sprawdzenie sankcji – także czy osoby z list sankcyjnych kontrolują klienta albo mają w nim ponad 50%, charakter działalności, monitorowanie, PEP.
  • Nie da się zastosować środków (art. 21): nie nawiązujesz relacji, kończysz ją i rozważasz zgłoszenie podejrzanej transakcji. Wyjątek dla prawników, biegłych rewidentów, zewnętrznych księgowych i doradców podatkowych – w zakresie ustalania sytuacji prawnej klienta i reprezentowania go w postępowaniu sądowym (art. 21 ust. 2). Działania trzeba dokumentować.
  • Aktualizacja danych klienta (art. 26): przy podwyższonym ryzyku najrzadziej co rok, przy pozostałych najrzadziej co 5 lat, a także przy zmianie istotnych okoliczności. Sankcje sprawdza się regularnie.
  • PEP (art. 42–46): zgoda kadry kierowniczej wyższego szczebla, ustalenie źródła majątku i środków, wzmocnione monitorowanie – także wobec rodziny i bliskich współpracowników. Po zakończeniu funkcji co najmniej 12 miesięcy środków ograniczających ryzyko. AMLA wyda wytyczne m.in. o tym, kto jest bliskim współpracownikiem.
  • Beneficjent rzeczywisty (art. 52–53): własność co najmniej 25% udziałów, akcji albo praw głosu (dziś: więcej niż 25%) – liczy się każdy poziom struktury. Kontrola to m.in. ponad 50% udziałów (50% plus jeden), większość głosów albo prawo powoływania większości członków zarządu.

6. Dokumentacja (art. 77)

Dokumenty z należytej staranności, oceny transakcji i zgłoszeń przechowuje się 5 lat od zakończenia relacji, transakcji okazjonalnej albo odmowy, a po tym czasie dane osobowe trzeba usunąć (chyba że inne przepisy każą przechowywać je dłużej).

7. Limit płatności gotówką – 10 000 euro (art. 80)

Osoby handlujące towarami lub świadczące usługi mogą przyjmować lub dokonywać płatności gotówką najwyżej do 10 000 euro – także w kilku powiązanych operacjach. Limit dotyczy wszystkich przedsiębiorców, nie tylko instytucji obowiązanych. Nie dotyczy płatności między osobami prywatnymi ani wpłat w placówkach banków i dostawców usług płatniczych – te powyżej limitu są zgłaszane do jednostki analityki finansowej. Niższe limity krajowe obowiązują nadal (art. 80 ust. 3). Za naruszenie grożą kary.

Co to oznacza dla Twojej instytucji

Bank spółdzielczy

  • Zarząd: wskaż członka zarządu jako kierownika ds. zgodności z AMLR i opisz jego zadania. Pracownika ds. zgodności (AMLRO) powołuje zarząd – sprawdź dokumenty powołania. Coroczne sprawozdanie dla zarządu, ocena ryzyka całej działalności do rady nadzorczej.
  • Ocena rzetelności (art. 13): obejmij nią pracowników I i II linii, którzy wykonują zadania AML – w placówkach i w centrali. Ocena przed rozpoczęciem pracy na stanowisku i okresowo, treść zatwierdza AMLRO.
  • Bliskie relacje z klientami: w banku lokalnym pracownicy często znają klientów prywatnie. Potrzebna prosta procedura zgłaszania takich relacji i przekazywania obsługi AML tego klienta innej osobie.
  • Okazjonalne transfery od 1 000 euro i transakcje okazjonalne od 10 000 euro – zaktualizuj progi w systemach i instrukcjach.
  • Wpłaty gotówki w placówce nie podlegają limitowi 10 000 euro, ale powyżej limitu są zgłaszane – czekamy na szczegóły w przepisach krajowych.
  • Aktualizacja danych klientów: maksymalnie co 5 lat, przy podwyższonym ryzyku co rok – sprawdź cykle w systemie.

Biuro rachunkowe – małe

  • Jednoosobowe biuro: ocena rzetelności (art. 13) i wewnętrzne kanały zgłoszeń (art. 14) Cię nie dotyczą – za wszystkie obowiązki odpowiadasz sam. Nadal obowiązują: pisemne procedury, ocena ryzyka, szkolenia.
  • Biuro z pracownikami: ocena rzetelności dla osób, które weryfikują klientów i zauważają nietypowe transakcje w księgach – przed rozpoczęciem pracy i okresowo. Wystarczy prosty formularz: wiedza, szkolenia, dobra opinia, oświadczenie o bliskich relacjach z klientami.
  • Beneficjent od 25% włącznie: wspólnik z dokładnie 25% udziałów będzie beneficjentem rzeczywistym – sprawdź karty klientów-spółek.
  • Gotówka: klient nie może zapłacić gotówką więcej niż 10 000 euro za towar lub usługę – warto uprzedzić klientów, zwłaszcza z handlu.
  • Aktualizacja danych klientów: najrzadziej co 5 lat, przy podwyższonym ryzyku co rok.

Biuro rachunkowe – duże

  • Zarząd i struktura: członek zarządu jako kierownik ds. zgodności, pracownik ds. zgodności powołany przez zarząd, coroczne sprawozdanie, niezależny audyt albo ekspert zewnętrzny sprawdzający procedury.
  • Ocena rzetelności (art. 13): procedura dla wszystkich osób z zadaniami AML – księgowych prowadzących klientów, zespołu KYC, kierowników zespołów. Ocena przy rekrutacji i okresowo, rejestr zgłoszonych bliskich relacji z klientami, procedura konfliktów interesów.
  • Szkolenia: udokumentowany program dopasowany do funkcji (art. 12).
  • Outsourcing: jeśli zlecasz zadania AML (np. weryfikację klientów), trzeba wcześniej powiadomić organ nadzoru. Decyzji o przyjęciu klienta i jego profilu ryzyka nie wolno zlecić (art. 18).
  • Grupy: spójne procedury w całej grupie (art. 16) i uwzględnianie informacji o tym samym kliencie w innych spółkach grupy (art. 26 ust. 1).

Biegły rewident i firma audytorska

  • Firma audytorska: obowiązki z AMLR ciążą na firmie, nie na zatrudnionym biegłym (art. 15). Członek zarządu jako kierownik ds. zgodności, pracownik ds. zgodności, coroczne sprawozdanie.
  • Ocena rzetelności (art. 13): obejmuje członków zespołów badania, którzy wykonują zadania AML. Wykorzystaj istniejące procedury niezależności i oceny kompetencji, ale dopisz elementy z art. 13: dobra opinia i etyczność, zgłaszanie bliskich relacji z klientami, zatwierdzenie treści oceny przez pracownika ds. zgodności.
  • Wyjątek z art. 21 ust. 2 (ustalanie sytuacji prawnej klienta, reprezentowanie w postępowaniu sądowym) dotyczy biegłych tylko w tym zakresie – badanie sprawozdań finansowych nim nie jest.
  • Beneficjent od 25% i kontrola od 50% plus jeden – zaktualizuj karty klientów badania.

Kancelaria prawna

  • Jednoosobowa kancelaria: art. 13 i 14 Cię nie dotyczą. Kancelaria z pracownikami – ocena rzetelności dla prawników i pracowników prowadzących sprawy objęte AML.
  • Radca lub adwokat zatrudniony w spółce: obowiązki ciążą na spółce (art. 15).
  • Wyjątek z art. 21 ust. 2: gdy ustalasz sytuację prawną klienta albo reprezentujesz go w postępowaniu sądowym, nie musisz kończyć relacji z powodu braku danych – chyba że klient chce porady do prania pieniędzy.
  • Tworzenie spółek: środki bezpieczeństwa finansowego stosuje się niezależnie od wartości (art. 19 ust. 1 lit. c).
  • Bliskie relacje z klientami zgłaszasz pracownikowi ds. zgodności i nie wykonujesz wobec takiego klienta zadań AML.

Pośrednik w obrocie nieruchomościami

  • Agenci i współpracownicy: ocena rzetelności dotyczy także przedstawicieli i osób o porównywalnym statusie – również agentów współpracujących na umowę cywilnoprawną, jeśli wykonują zadania AML.
  • Gotówka: przyjmowanie lub przekazywanie płatności gotówką powyżej 10 000 euro jest zakazane – dotyczy to także zadatków i zaliczek. Uprzedzaj o tym klientów.
  • Transakcja okazjonalna od 10 000 euro: środki bezpieczeństwa finansowego przy niższym progu niż dziś.
  • Klienci zagraniczni i spółki: beneficjent od 25% włącznie, sprawdzenie, czy osoby z list sankcyjnych nie kontrolują klienta (ponad 50%).
  • Jednoosobowa działalność: art. 13 i 14 Cię nie dotyczą, ale procedury, ocena ryzyka i szkolenia – tak.

Harmonogram przygotowań do 10 lipca 2027 r.

  1. Do końca I kwartału 2027 r.: wyznaczyć członka zarządu jako kierownika ds. zgodności, potwierdzić powołanie pracownika ds. zgodności przez zarząd.
  2. Do końca II kwartału 2027 r.: przygotować procedurę oceny rzetelności pracowników (art. 13) z formularzem, zgłaszaniem bliskich relacji z klientami i procedurą konfliktów interesów; ocenić obecnych pracowników z zadaniami AML.
  3. Do 10 lipca 2027 r.: zaktualizować procedury (progi 10 000 euro, beneficjent od 25%, sankcje ponad 50%, cykle aktualizacji danych klientów, usuwanie danych po 5 latach), ocenę ryzyka całej działalności i program szkoleń.
  4. Na bieżąco: śledzić wytyczne AMLA i projekt zmian ustawy AML.

Co to oznacza dla użytkowników GoAML

  • Szkolenia w GoAML są dokumentowane – lista pracowników, ukończone szkolenia i certyfikaty pomagają wykazać spełnienie art. 12 AMLR.
  • O tym, jak aplikacja uwzględni zmiany z AMLR (progi, definicja beneficjenta, cykle aktualizacji danych klientów), poinformujemy w aplikacji i mailem.

Podstawa prawna

  • Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1624 z dnia 31 maja 2024 r. (AMLR): art. 9–15, art. 18–21, art. 26, art. 42–46, art. 52–53, art. 77, art. 80, art. 90.
  • Ustawa z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz.U. 2025 poz. 644): art. 2 ust. 2 pkt 1, art. 7, art. 8, art. 35, art. 53.

Zamów opinię w swojej sprawie

Twoja sytuacja jest inna niż w tym wpisie? Opisz ją - przygotujemy opinię pod Twój stan faktyczny. Wycenę podamy przed rozpoczęciem pracy.

Inne pytania w kategorii Beneficjent rzeczywisty i CRBR

Stan prawny: 16.11.2026. Data przeglądu: 16.11.2026. Wpis ma charakter ogólny i nie jest poradą prawną w indywidualnej sprawie.